# Yapabiliyorum listesi

Bu liste dönem başında oynadığın "bunu yapabiliyorsan bir adım öne çık" oyununun tam halidir: yedi kategori, yetmiş madde. ★ işaretli yirmi madde, Hafta 1 ve Hafta 14'te sınıfta kullandığımız maddelerdir.

**Nasıl kullanılır?** Dosyayı kendi bilgisayarına kopyala (ya da yazdır) ve her madde için dürüstçe bir sütunu işaretle: **Evet** (şimdi yapabilirim), **Emin değilim**, **Hayır**. Bu bir sınav değil; kimseyle paylaşmak zorunda değilsin. Ödevindeki öğrenme planı için en çok "Hayır" dediğin kategoriden üç madde seçeceksin.

**"Hafta" sütunu:** Maddenin derste işlendiği hafta. "—" işaretli maddeler bu derste işlenmedi; onları kendi başına, kurcalayarak öğrenebileceğin beceriler olarak düşün (Hafta 13, araç esnekliği). Geri alma tuşu ve bir yedek kopya varken denemek hiçbir şeyi bozmaz.

## İşletim Sistemi ve Dosya Hiyerarşisi

| # | Madde | Hafta | Evet | Emin değilim | Hayır |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Masaüstünde veya bir klasör içinde farenin sağ tuşunu kullanmadan klavye kısayoluyla (Ctrl+Shift+N) anında yeni klasör oluşturabilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |
| 2 | İndirilenler klasöründeki bir dosyayı sağ tık menüsüne girmeden klavye kısayollarıyla (Ctrl+X, Ctrl+V) masaüstündeki bir klasöre taşıyabilirim. | 3 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 3 | İnternetten indirdiğim bir .zip veya .rar arşiv dosyasını sağ tıklayıp klasöre ayıklayarak (extract) içindeki dosyalara erişebilirim. | 3 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 4 | Ekranda açık olan birden fazla program penceresi arasında fareye dokunmadan Alt+Tab veya Win+Tab kısayollarıyla hızla geçiş yapabilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |
| 5 | Bilgisayarımda .docx, .pdf veya görsel dosyaların çift tıklandığında varsayılan olarak hangi programla açılacağını kalıcı şekilde değiştirebilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |
| 6 ★ | Dosya Gezgini'nde "Dosya adı uzantıları" ve "Gizli öğeler" seçeneklerini açarak belge gibi görünen ama aslında çalıştırılabilir olan bir dosyayı (örneğin .pdf.exe) tanıyabilirim. | 3, 9 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 7 ★ | Açık olan bir program kilitlendiğinde veya yanıt vermediğinde Ctrl+Shift+Esc ile doğrudan Görev Yöneticisi'ni açıp işlemi sonlandırabilirim. | 2, 3 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 8 | Sabit diskte yer kalmadığında Windows'un Depolama Algısı aracıyla geçici dosyaları güvenle temizleyebilir; ileri bir seçenek olarak "Çalıştır" üzerinden %temp% dizinine ulaşabilirim. | 3 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 9 ★ | Bir klasör içindeki 50 farklı görsel veya belgenin adını tek tek uğraşmadan, toplu seçim ve yeniden adlandırma (batch rename) yöntemiyle sıralı olarak numaralandırabilirim. | 3 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 10 | Komut İstemi'ni (cmd veya Terminal) açıp temel dosya gezintisi komutlarıyla (cd, dir, copy) fare kullanmadan bir dizinden diğerine dosya kopyalayabilirim. | 2, 3 | ☐ | ☐ | ☐ |

## Akademik ve Profesyonel Doküman Yönetimi (Metin İşlemciler)

| # | Madde | Hafta | Evet | Emin değilim | Hayır |
|---|---|---|---|---|---|
| 11 | Bir raporda yer alan belirli bir kelimeyi (örn. yanlış yazılmış bir terim) metin içinde tek tek aramadan Değiştir penceresiyle (Ctrl+H) tüm belgede tek hamlede düzeltebilirim. | 10, 11 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 12 | Yazı yazarken bir sonraki sayfaya geçmek için art arda Enter'a basmak yerine klavye kısayoluyla (Ctrl+Enter) Sayfa Sonu ekleyebilirim. | 10 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 13 | İnternetten veya başka bir kaynaktan kopyaladığım biçimlendirilmiş bir metni Word'e yapıştırırken font ve renk kirliliği yaratmaması için "Yalnızca Metni Koru" (salt metin) seçeneğiyle aktarabilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |
| 14 | Bir akademik raporda metnin satır aralığını (örn. 1.5 satır) ve paragraflar arası boşlukları (Önce/Sonra 6 nk) paragraf menüsünden kuralına uygun şekilde ayarlayabilirim. | 10 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 15 | Sayfa düzeni menüsünden belgenin kenar boşluklarını (margins), sayfa yönlendirmesini (dikey/yatay) ve kağıt boyutunu standartlara göre yapılandırabilirim. | 10 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 16 ★ | Belgedeki ara başlıkları sadece puntosunu büyüterek değil, yerleşik "Başlık 1", "Başlık 2" stillerini uygulayarak hiyerarşik biçimlendirebilirim. | 10 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 17 ★ | Stilleri kullanarak hazırladığım 20 sayfalık bir raporda tek tıklamayla otomatik "İçindekiler Tablosu" oluşturabilir ve sayfa numaraları değiştikçe güncelleyebilirim. | 10 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 18 | Kapak sayfasında ve özet kısmında sayfa numarası görünmemesini, 1 numaralı sayfanın "Giriş" bölümünden başlamasını "Bölüm Sonu" (Section Break) kullanarak sağlayabilirim. | 10 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 19 ★ | Rapor içindeki tablolara ve şekillere otomatik numaralandırılmış "Resim/Tablo Yazısı" (Caption) ekleyip metin içine dinamik çapraz başvuru (cross-reference) bağlayabilirim. | 10 (föy) | ☐ | ☐ | ☐ |
| 20 | Akademik bir çalışmada kaynakçayı manuel yazmak yerine Word'ün yerleşik Atıf motorunu veya harici bir kaynakça yönetim aracını (Mendeley, Zotero vb.) kullanarak APA/IEEE formatında yönetebilirim. | 5, 10 | ☐ | ☐ | ☐ |

## Veri Analitiği ve Hesap Tabloları (Excel / E-Tablolar)

| # | Madde | Hafta | Evet | Emin değilim | Hayır |
|---|---|---|---|---|---|
| 21 | Bir sütundaki 50 sayının toplamını ve aritmetik ortalamasını hesap makinesi kullanmadan temel formüllerle (TOPLA, ORTALAMA) hesaplatabilirim. | 11 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 22 ★ | A sütunundaki öğrenci isimlerini alfabetik sıraya (A-Z), B sütunundaki notları ise büyükten küçüğe filtre veya sıralama araçlarıyla dizebilirim. | 11 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 23 | Bir hücreye yazılan değeri veya formülü doldurma tutamacından (sürükleme kulpu) aşağı çekerek ardışık serileri ve formülleri alt satırlara otomatik kopyalayabilirim. | 11 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 24 | Seçilen hücrelerdeki sayıların para birimi, yüzde veya ondalık basamak sayısını hücre biçimlendirme menüsünden doğru şekilde ayarlayabilirim. | 11 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 25 | "Koşullu Biçimlendirme" (Conditional Formatting) uygulayarak sınav notu 50'nin altında kalan başarısız öğrencilerin hücrelerini otomatik olarak kırmızı yapabilirim. | 11 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 26 ★ | EĞER (IF) fonksiyonunu kullanarak bir öğrencinin notu 60 ve üzeriyse "Geçti", altındaysa "Kaldı" yazdıracak mantıksal kurguyu kurabilirim. | 12 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 27 | Formül kopyalarken hedef hücrenin kaymaması için mutlak hücre referansı ($A$1 sabitleme / F4 tuşu) mantığını hatasız uygulayabilirim. | 12 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 28 | İki farklı veri sütununu karşılaştırmak veya bir eğilimi göstermek için doğru grafik türünü (çubuk, çizgi, pasta) seçip eksen verilerini yapılandırabilirim. | 12 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 29 ★ | Binlerce satırdan oluşan ham bir veri setini özetlemek için Özet Tablo (Pivot Table) oluşturup satır, sütun ve değer bazlı metrik analizi yapabilirim. | 12 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 30 | İki ayrı tablodaki verileri ortak bir anahtar sütun (Öğrenci No, Kimlik No vb.) üzerinden eşleştirip veri çekmek için DÜŞEYARA (VLOOKUP) veya ÇAPRAZARA (XLOOKUP) fonksiyonunu yazabilirim. | 12 | ☐ | ☐ | ☐ |

## Bulut Teknolojileri, Ağ ve Dijital İş Birliği

| # | Madde | Hafta | Evet | Emin değilim | Hayır |
|---|---|---|---|---|---|
| 31 | Web tarayıcısında araştırma yaparken yanlışlıkla kapattığım bir sekmeyi geçmişi açmadan klavye kısayoluyla (Ctrl+Shift+T) anında geri getirebilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |
| 32 | Google Drive veya OneDrive üzerindeki bir dosyanın paylaşım bağlantısını (linkini) oluşturup e-posta veya mesajlaşma uygulaması üzerinden iletebilirim. | 4, 8 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 33 | Arama motorunda aradığım kavramın tam kelime öbeği halinde geçmesini sağlamak için arama ifadesini tırnak işareti ("...") içine alarak aratabilirim. | 5 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 34 ★ | Bulut üzerinden paylaştığım bir belgenin bozulmaması için erişim yetkisini "Düzenleyen" yerine "Görüntüleyen" veya "Yorumcu" olarak sınırlandırabilirim. | 4, 8 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 35 | Bulut ofis araçlarında (Google Docs, Word Online) bir grup arkadaşımla aynı anda eşzamanlı çalışıp yorum ve öneri modunu kullanarak metin üzerinde revizyon yapabilirim. | 4, 10 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 36 ★ | Ortak çalışılan bir bulut dokümanında birinin yanlışlıkla sildiği kritik bir tabloyu "Sürüm Geçmişi" (Version History) üzerinden kurtarabilirim. | 3, 10 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 37 ★ | Arama motorunda spesifik bir dosya türünü hedeflemek için filetype:pdf veya yalnızca kamu kurumlarını taramak için site:gov.tr arama operatörlerini kullanabilirim. | 5 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 38 | Bulut depolama masaüstü istemcisini (Google Drive / OneDrive) kurarak bilgisayarımdaki yerel bir klasörün bulutla otomatik eşitlenmesini (senkronizasyonunu) sağlayabilirim. | 3, 4 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 39 | Google Formlar veya Microsoft Forms üzerinden çoktan seçmeli ve açık uçlu bir anket hazırlayıp yanıtları otomatik olarak bir e-tabloya bağlayabilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |
| 40 | Bir bulut klasörünü birden fazla kullanıcıya farklı yetki seviyeleriyle (alt klasör izin miraslarını kaldırarak veya yöneterek) yetkilendirebilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |

## Bilgi Güvenliği, Donanım ve Ağ/Sistem Sorun Giderme

| # | Madde | Hafta | Evet | Emin değilim | Hayır |
|---|---|---|---|---|---|
| 41 | Bilgisayara ikinci bir monitör veya projeksiyon cihazı bağlandığında klavye kısayoluyla (Win+P) görüntüyü "Yinele" veya "Uzat" moduna alabilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |
| 42 ★ | Dijital hesaplarımın güvenliği için güçlü bir parolanın yanında bir kimlik doğrulayıcı uygulama ya da geçiş anahtarıyla çok faktörlü doğrulama kurabilir, SMS'in en zayıf yöntem olduğunu bilirim. | 9 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 43 ★ | Bir web sitesine bilgi girerken adres satırındaki kilit simgesinden bağlantının şifreli olduğunu, alan adından da sitenin gerçekten o kuruma ait olup olmadığını kontrol edebilirim (kilit, sitenin güvenilir olduğunu tek başına göstermez). | 4, 9 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 44 ★ | Gelen bir e-postadaki bağlantıya tıklamadan önce fare imlecini üzerine getirerek bağlantının yönlendirildiği gerçek URL adresini kontrol edip oltalama (phishing) girişimini tespit edebilirim. | 9 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 45 | Bilgisayara yeni bağlanan bir donanımın (yazıcı, harici kart) çalışmadığı durumlarda Aygıt Yöneticisi'nden sürücü (driver) durumunu ve donanım kimliğini kontrol edebilirim. | 3 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 46 | Laboratuvardaki bilgisayarda ağ bağlantısı koptuğunda Ethernet kablosunun takılı olduğu RJ45 soketindeki link/aktivite LED'lerinin durumuna bakarak fiziksel bağlantı arızasını yorumlayabilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |
| 47 | Bilgisayarın ağa bağlı olduğu durumda cihazın yerel IP adresini, alt ağ maskesini ve varsayılan ağ geçidini Ağ Ayarları arayüzünden tespit edebilirim. | 4 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 48 | Komut İstemi'ni (cmd) açıp ping komutuyla ağ geçidine (Default Gateway) veya internete (8.8.8.8) paket göndererek arızanın yerel ağda mı yoksa internet çıkışında mı olduğunu belirleyebilirim. | 4 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 49 | Komut İstemi'nde ipconfig /release ve ipconfig /renew komutlarını kullanarak yerel ağdaki DHCP sunucusundan yeni bir IP adresi atanmasını talep edebilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |
| 50 | Harici belleklerden bulaşan ve klasörleri gizleyip yerine kısayol oluşturan zararlı yazılımların görünmez kıldığı dosyaları Komut İstemi'nde attrib komutuyla görünür hale getirebilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |

## Sosyal Medya ve Dijital Ayak İzi Yönetimi

| # | Madde | Hafta | Evet | Emin değilim | Hayır |
|---|---|---|---|---|---|
| 51 | Sosyal medya profillerimde hesabımı gizliye alma, hikaye/gönderi görünürlüğünü belirli kişilere kısıtlama gibi temel gizlilik ayarlarını yapabilirim. | 8 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 52 | Başkalarının beni fotoğraflarda veya paylaşımlarda etiketlediğinde, onayım olmadan profilimde görünmesini engelleyen "etiket inceleme / onay" mekanizmasını aktif hale getirebilirim. | 7, 8 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 53 | Rahatsız edici veya taciz içeren hesapları platforma raporlamanın yanı sıra, karşı tarafın fark etmeyeceği şekilde "kısıtlama" (restrict) veya "sessize alma" araçlarını kullanabilirim. | 7 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 54 ★ | Sosyal medyada karşıma çıkan şüpheli bir görselin veya haberin gerçekliğini teyit etmek için tersine görsel arama (Google Görseller, Lens vb.) veya bağımsız doğrulama platformlarını kullanabilirim. | 5 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 55 | Algoritmik akışın beni manipüle etmesini önlemek için "İlgilenmiyorum" seçeneğini kullanabilir, belirli anahtar kelimeleri sessize alabilir veya önerilen içerik geçmişini sıfırlayabilirim. | 8 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 56 ★ | Geçmişte Google, Apple veya Instagram hesabımla giriş yaptığım üçüncü taraf oyun ve uygulamaların erişim izinlerini güvenlik ayarlarından denetleyip gereksiz olanları iptal edebilirim. | 8, 9 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 57 | İnternette paylaşacağım bir fotoğrafın içinde gömülü bulunan konum, çekim saati ve cihaz bilgilerini (EXIF / metaveri) kontrol edip gerekirse temizleyerek paylaşabilirim. | 8, 10 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 58 | Bir sosyal medya platformunda profesyonel/içerik üreticisi moduna geçip erişim (reach), etkileşim oranı (engagement) ve kitle demografisi gibi analitik metrikleri yorumlayabilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |
| 59 ★ | Paylaşımlarımda telif hakkı ihlali ve yasal yaptırımla karşılaşmamak için Creative Commons (CC) lisans türlerini (BY, NC, ND vb.) ayırt edebilir ve telifsiz materyal kaynaklarına ulaşabilirim. | 7 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 60 | Platformların benim hakkımda topladığı verileri görmek için "Veri Arşivimi İndir" talebinde bulunup indirilen JSON/HTML dosyalarından reklam ilgi alanlarımı ve arama geçmişi kayıtlarımı inceleyebilirim. | 8 | ☐ | ☐ | ☐ |

## Büyük Dil Modelleri (LLM) ve Üretken Yapay Zeka Kullanımı

| # | Madde | Hafta | Evet | Emin değilim | Hayır |
|---|---|---|---|---|---|
| 61 | Bir yapay zeka aracına (ChatGPT, Gemini vb.) uzun bir metni yapıştırıp ana fikirlerini 3-5 maddelik özet haline getirtebilirim. | 6 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 62 | Hazırladığım bir ödev veya e-posta taslağını modele vererek imla, anlatım bozukluğu ve dil bilgisi kontrollerini yaptırabilirim. | 6 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 63 | Çıktı kalitesini artırmak için modele bir rol (persona), bağlam, hedef kitle ve format kısıtlaması (örn. "Üniversite hocası gibi davran, teknik terimleri açıkla, çıktıyı tablo olarak ver") tanımlayarak yönlendirme (prompt) yapabilirim. | 6 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 64 | Modele 20-30 sayfalık bir PDF veya teknik doküman yükleyip, modelin kendi genel bilgisini karıştırmadan sadece o dokümanın içeriğine sadık kalarak sorularımı yanıtlamasını sağlayabilirim. | 6, 13 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 65 ★ | Büyük dil modellerinin ürettiği bilgilerin uydurma (halüsinasyon) olabileceği bilinciyle; modelin sunduğu kaynakça, kanun maddesi veya sayısal verileri birincil akademik/resmi kaynaklardan çapraz kontrole tabi tutabilirim. | 6 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 66 | Yapılandırılmamış, karmaşık bir metin veya veri yığınını modele verip bunu virgülle ayrılmış (CSV), JSON veya Excel'e doğrudan yapıştırılabilir Markdown tablo formatına dönüştürtebilirim. | 6 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 67 | Kişisel veri güvenliği ve gizlilik ilkeleri gereğince T.C. kimlik no, özel yazışma veya kurumsal gizli belgeleri yapay zekâya girmemem gerektiğini bilir, aracın izin veriyorsa hesap ayarlarından sohbet geçmişinin model eğitiminde kullanılmasını kapatabilirim (her araçta bu ayar yoktur; kurum hesapları kurumun kurallarına tabidir). | 6, 8, 9 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 68 | Karmaşık bir mantık, matematik veya analiz görevinde modelin doğru sonuca ulaşması için adım adım düşünmesini ("Adım adım açıkla" / Chain-of-Thought) sağlayacak yönlendirmeler kurgulayabilirim. | 6 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 69 | Bir programlama veya otomasyon görevi için modele kod yazdırırken, oluşan çalışma/derleme hatasını (terminal/traceback çıktısını) modele geri besleyerek hatanın adım adım giderilmesini (debug) sağlayabilirim. | — | ☐ | ☐ | ☐ |
| 70 ★ | Akademik bir çalışmada yapay zeka araçlarından yararlanırken; etik ihlale ve intihale düşmemek adına metindeki katkı sınırını yönetebilir ve kullanılan aracı/yöntemi akademik kurallara uygun şekilde beyan edebilirim. | 6 | ☐ | ☐ | ☐ |

*Liste, Öğr. Gör. Emre Akar'ın sene başı etkinliğinden derse uyarlanmıştır. Beş madde, dersin güvenlik ve dosya konularıyla uyumlu olsun diye düzeltildi.*